Pontian Membuktikan: Model Kejayaan Pendidikan Harus Dipelajari, Bukan Sekadar Diraikan

Oleh Shahbudin Embun,

Dalam dunia pendidikan, kita sering meraikan pelajar yang mendapat keputusan cemerlang, guru yang menerima anugerah atau sekolah yang mencatat pencapaian luar biasa. Namun selepas majlis selesai, sijil disimpan dan gambar kenangan dimuat naik, kita jarang bertanya satu soalan yang jauh lebih penting:

Apakah sebenarnya yang menyebabkan mereka berjaya, dan bolehkah kaedah itu dilaksanakan di tempat lain?

Inilah persoalan yang sepatutnya kita tanyakan apabila melihat kejayaan Kolej Tingkatan 6 Pra-Universiti Pontian, yang berjaya muncul sebagai antara institusi terbaik STPM negara selama tujuh tahun berturut-turut.

Tujuh tahun bukan satu kebetulan.

Jika kejayaan berlaku sekali, mungkin kita boleh mengatakan ia hasil daripada kumpulan pelajar yang luar biasa. Jika dua kali, mungkin masih ada unsur keadaan tertentu yang membantu.

Tetapi apabila sesuatu pencapaian dapat dikekalkan selama tujuh tahun berturut-turut, kita sebenarnya sedang melihat sebuah sistem yang berfungsi.

Dan apabila sesuatu sistem terbukti berjaya, tanggungjawab kita bukan sekadar memberikan tepukan.

Kita perlu mempelajarinya, mendokumentasikannya, mengujinya dan mengembangkannya ke tempat lain.

Pendidikan Luar Bandar Tidak Boleh Dikaitkan Dengan Ketinggalan

Salah satu pengajaran terbesar daripada Pontian ialah lokasi bukan penentu mutlak kejayaan.

Sudah terlalu lama wujud tanggapan bahawa sekolah atau pelajar di luar bandar akan sentiasa berada beberapa langkah di belakang sekolah-sekolah elit atau institusi di bandar besar.

Hakikatnya, anak di kampung mempunyai akal yang sama.

Mereka mempunyai impian.

Mereka mempunyai bakat.

Mereka mempunyai kebolehan.

Apa yang sering membezakan mereka hanyalah akses kepada sistem pembelajaran, bimbingan, pendedahan dan sokongan yang berkualiti.

Pada 23 Ogos 2026, seramai 134 pelajar diraikan dalam Majlis Penganugerahan Pelajar Kolej Tingkatan 6 Pra-Universiti Pontian.

Sekitar 98 peratus mendapat tawaran melanjutkan pengajian ke universiti dalam negara, sementara beberapa pelajar menerima tawaran daripada universiti di Singapura.

Lebih menarik, seorang anak Pontian muncul sebagai pelajar Sains yang sangat cemerlang sehingga mendapat perhatian serta tawaran biasiswa dari Singapura.

Beliau bukan datang daripada keluarga elit.

Beliau anak kepada keluarga sederhana, dengan bapanya menjalankan perniagaan telefon pintar di Pontian.

Kisah ini penting.

Kerana ia membuktikan bahawa kecemerlangan bukan hak eksklusif anak golongan berada.

Kemiskinan, lokasi, pekerjaan ibu bapa atau status sosial tidak sepatutnya menjadi hukuman terhadap masa depan seorang anak.

Berikan mereka peluang.

Berikan mereka guru yang baik.

Berikan mereka sistem pembelajaran yang betul.

Dan paling penting, jangan berhenti percaya kepada kemampuan mereka.

Rahsianya Bukan Hanya Mengumpulkan Pelajar Pandai

Ada sekolah yang berjaya kerana hanya menerima pelajar terbaik.

Itu bukan sesuatu yang pelik.

Tetapi model yang lebih menarik ialah apabila sebuah institusi mampu mengangkat keseluruhan kumpulan pelajarnya, termasuk mereka yang pada peringkat awal sederhana atau lemah.

Di sinilah pendekatan Pontian perlu diberikan perhatian.

Pelajar dikenal pasti mengikut tahap pencapaian, secara mudahnya kelompok kepala, badan dan ekor.

Namun mereka tidak dibiarkan berada dalam kelompok masing-masing.

Mereka digabungkan.

Pelajar cemerlang membantu rakan yang sederhana.

Pelajar sederhana pula menjadi jambatan kepada rakan yang masih memerlukan bimbingan.

Mereka belajar bersama.

Mereka maju bersama.

Ini sebenarnya satu falsafah pendidikan yang sangat besar:

Yang kuat tidak meninggalkan yang lemah.

Apabila pelajar terbaik mengajar rakannya, pelajar tersebut sendiri akan semakin memahami sesuatu ilmu.

Apabila pelajar sederhana berada bersama pelajar cemerlang, mereka mendapat contoh, motivasi dan budaya pembelajaran yang lebih tinggi.

Sementara pelajar yang lemah tidak merasa diketepikan atau dilabel sebagai gagal.

Mereka berada dalam sebuah ekosistem yang sentiasa menarik mereka ke atas.

Inilah pendidikan yang membina bukan sahaja keputusan peperiksaan, tetapi juga kepimpinan, empati, kerjasama dan tanggungjawab sosial.

Jangan Benarkan Seorang Pun Tercicir

Satu lagi amalan yang kelihatan mudah tetapi mempunyai kesan sangat besar ialah disiplin memastikan pelajar yang tidak hadir mengikuti kelas gantian.

Falsafahnya jelas:

Jangan biarkan satu hari ketidakhadiran menjadi dua hari ketinggalan.

Jangan biarkan dua hari ketinggalan menjadi sebulan kehilangan keyakinan.

Dan jangan biarkan seorang pelajar akhirnya berputus asa hanya kerana sistem gagal mengejarnya.

Masa pembelajaran turut dilanjutkan dengan sesi konsultasi bersama guru.

Hubungan guru dan pelajar tidak berakhir apabila loceng kelas berbunyi.

Guru menjadi pembimbing.

Pelajar boleh bertanya.

Kelemahan dapat dikenal pasti lebih awal.

Intervensi dapat dilakukan sebelum masalah menjadi terlalu besar.

Inilah perbezaan antara sistem yang hanya mengajar silibus dengan sistem yang benar-benar mengurus kejayaan pelajar.

Guru Adalah Jantung Kepada Model Ini

Kita boleh mempunyai bangunan yang cantik, komputer terkini, papan pintar, makmal moden dan teknologi kecerdasan buatan.

Tetapi jantung kepada pendidikan tetap manusia.

Guru.

Kejayaan Pontian menunjukkan kepentingan guru yang mempunyai komitmen tinggi serta sebuah kepimpinan sekolah yang mempunyai arah yang jelas.

Apabila pengetua mempunyai wawasan, guru memahami matlamat dan semua warga sekolah bergerak dalam satu arah, sebuah budaya kecemerlangan akan terbentuk.

Budaya jauh lebih penting daripada slogan.

Pelajar yang memasuki persekitaran sebegini akan memahami bahawa belajar bersungguh-sungguh bukan sesuatu yang pelik.

Rajin bukan sesuatu yang perlu dimalukan.

Bertanya bukan tanda lemah.

Membantu rakan bukan membuang masa.

Kecemerlangan akhirnya menjadi budaya bersama, bukan pencapaian individu.

6S: Membina Manusia, Bukan Mesin Peperiksaan

Formula 6S yang diketengahkan oleh YB Dato’ Seri Dr Ahmad Maslan juga menarik untuk direnungkan:

Solat.
Semangat.
Sungguh-sungguh.
Sama-sama.
Sistematik.
Syukur.

Pada pandangan pertama, ia kelihatan sangat mudah.

Tetapi pendidikan memang tidak semestinya memerlukan falsafah yang terlalu kompleks.

Solat membina hubungan dengan Allah, disiplin waktu dan ketenangan jiwa.

Semangat memastikan seseorang bangun semula selepas kegagalan.

Sungguh-sungguh mengajar bahawa kejayaan memerlukan usaha.

Sama-sama membina semangat bahawa perjalanan pendidikan bukan perlumbaan untuk menjatuhkan orang lain.

Sistematik memastikan usaha dilakukan dengan kaedah, jadual dan matlamat.

Dan syukur memastikan kejayaan tidak melahirkan kesombongan.

Jika diamalkan dengan betul, 6S sebenarnya bukan semata-mata formula mendapatkan keputusan STPM yang tinggi.

Ia adalah asas membentuk insan yang berilmu, berdisiplin, mempunyai akhlak dan tahu tanggungjawab kepada masyarakat.

Yang Kita Perlukan Ialah “Pontian Model”

Kita tidak sepatutnya berhenti dengan berkata:

“Tahniah Pontian.”

Sebaliknya, kita perlu bertanya:

Apakah sebenarnya Pontian Model?

Kementerian Pendidikan dan institusi berkaitan boleh mengkaji secara terperinci elemen yang membawa kepada pencapaian ini.

Bagaimanakah pelajar dikelompokkan?

Bagaimanakah kumpulan pembelajaran dibentuk?

Berapa kerap konsultasi dilakukan?

Bagaimanakah prestasi setiap pelajar dijejaki?

Apakah bentuk intervensi kepada pelajar lemah?

Bagaimanakah ibu bapa dilibatkan?

Apakah budaya kerja guru?

Bagaimanakah pengetua memimpin?

Apakah program motivasi yang memberikan kesan?

Apakah bentuk sokongan kewangan dan komuniti yang membantu?

Kemudian semuanya perlu didokumentasikan sebagai sebuah model pembelajaran.

Bukan untuk disalin seratus peratus.

Setiap daerah mempunyai keadaan yang berbeza.

Tetapi prinsip yang berjaya boleh disesuaikan.

Inilah konsep replicable model, model kejayaan yang boleh diadaptasi dan dilaksanakan di tempat lain.

Bawa Model Terbaik Ke Kawasan Yang Paling Memerlukannya

Jika kita benar-benar mahu mengurangkan jurang pendidikan, model seperti ini sepatutnya diberikan keutamaan untuk dibawa ke sekolah-sekolah luar bandar.

Bukan hanya membeli komputer.

Bukan hanya memasang internet.

Bukan sekadar memberikan tablet.

Teknologi penting, tetapi teknologi tanpa model pedagogi hanyalah alat.

Apa yang diperlukan ialah satu ekosistem pembelajaran.

Bayangkan sebuah sekolah luar bandar mempunyai sistem mentor rakan sebaya seperti Pontian.

Pelajar terbaik membantu rakannya.

Pelajar yang ponteng atau tidak hadir mesti melalui proses pemulihan.

Guru diberikan ruang konsultasi.

Prestasi pelajar dipantau secara individu.

Ibu bapa dilibatkan.

Alumni membantu.

Komuniti tempatan menyokong.

Teknologi digunakan untuk mengenal pasti kelemahan pelajar.

Kecerdasan buatan membantu menyediakan latihan mengikut tahap kemampuan setiap pelajar.

Guru pula kekal sebagai pembimbing utama.

Jika pendekatan sebegini dilakukan secara sistematik, kita mungkin dapat mengubah ribuan kehidupan.

Kita Tidak Kekurangan Anak Pintar

Malaysia sebenarnya tidak kekurangan anak pintar.

Kita mempunyai mereka di Pontian.

Kita mempunyai mereka di Baling.

Di Kuala Berang.

Di Jeli.

Di Besut.

Di Kota Belud.

Di Semporna.

Di Kapit.

Di pedalaman Pahang, Perak, Sabah dan Sarawak.

Mungkin hari ini ada seorang anak sedang belajar di sebuah rumah sederhana, menggunakan telefon lama sambil berkongsi talian internet dengan adik-beradiknya.

Kita tidak tahu.

Mungkin dialah jurutera aeroangkasa negara pada masa depan.

Mungkin dialah saintis yang akan menghasilkan teknologi baharu.

Mungkin dialah doktor yang akan menyelamatkan ribuan nyawa.

Mungkin dialah profesor, usahawan atau pemimpin negara.

Persoalannya bukan sama ada mereka mempunyai kemampuan.

Persoalannya:

Adakah sistem kita mampu menemui mereka sebelum mereka tercicir?

Anak Melayu Juga Mampu Menjadi Yang Terbaik

Dengan sekitar 82 peratus pelajar Kolej Tingkatan 6 Pontian terdiri daripada pelajar Melayu, sementara selebihnya pelajar Cina dan India, pencapaian kolej ini membawa satu mesej yang penting.

Tidak ada bangsa yang dilahirkan untuk gagal.

Dan tidak ada bangsa yang secara automatik dilahirkan untuk berjaya.

Kecemerlangan perlu dibina.

Anak Melayu boleh menjadi hebat.

Anak Cina boleh menjadi hebat.

Anak India boleh menjadi hebat.

Anak Orang Asli boleh menjadi hebat.

Anak Sabah dan Sarawak boleh menjadi hebat.

Yang menentukan masa depan mereka bukan stereotaip kaum.

Yang menentukan ialah peluang, keluarga, persekitaran, guru, disiplin dan sistem pendidikan yang mereka terima.

Maka jika kita mahu mengangkat anak Melayu khususnya, jawapannya bukan dengan mengatakan mereka hebat berulang kali.

Kita mesti memberikan mereka sistem yang membolehkan mereka membuktikan kehebatan itu.

Pontian telah menunjukkan jalannya.

Kepimpinan Politik Perlu Menjadi Pemudah Cara

Dalam konteks ini, sokongan berterusan YB Dato’ Seri Dr Ahmad Maslan terhadap Kolej Tingkatan 6 Pra-Universiti Pontian juga harus dilihat daripada perspektif lebih besar.

Sumbangan kepada program penganugerahan atau pembiayaan program pembangunan pelajar mungkin kelihatan kecil dalam angka pembangunan negara.

Tetapi kepada sebuah institusi pendidikan, ia boleh memberikan impak besar.

Inilah peranan yang sewajarnya dimainkan oleh kepimpinan politik.

Bukan mengambil alih tugas guru.

Bukan menentukan siapa harus mendapat keputusan terbaik.

Tetapi menjadi pemudah cara kepada ekosistem pendidikan.

Apabila sekolah mempunyai idea yang baik, bantu.

Apabila guru mempunyai program yang berkesan, sokong.

Apabila pelajar memerlukan peluang, buka jalan.

Pendidikan tidak boleh hanya menjadi topik ucapan.

Pendidikan mesti mendapat sokongan dalam bentuk tindakan.

Daripada “Best Practice” Kepada “Next Practice”

Namun ada satu lagi perkara penting.

Kita jangan sekadar menyalin apa yang Pontian lakukan hari ini.

Kita perlu mengambil amalan terbaik itu dan meningkatkannya.

Daripada best practice, kita bina next practice.

Sistem mentor rakan sebaya boleh diperkuat dengan teknologi.

Data prestasi boleh dianalisis lebih awal untuk mengenal pasti pelajar yang berisiko tercicir.

Guru terbaik boleh berkongsi pengajaran dengan sekolah luar bandar melalui kelas digital.

Alumni universiti boleh menjadi mentor secara dalam talian.

Bahan pembelajaran boleh diperibadikan mengikut tahap pelajar.

Sekolah cemerlang pula boleh dijadikan hub kecemerlangan wilayah, membimbing beberapa sekolah lain di sekitarnya.

Dengan cara itu, sebuah kejayaan tidak berhenti pada sebuah sekolah.

Ia berkembang menjadi sebuah gerakan.

Kejayaan Yang Sebenar Ialah Apabila Model Itu Melahirkan Kejayaan Baharu

Inilah cara kita sepatutnya melihat kejayaan pendidikan.

Apabila satu sekolah berjaya, kita meraikannya.

Apabila sekolah itu berjaya tujuh tahun berturut-turut, kita mengkajinya.

Apabila formulanya dikenal pasti, kita dokumentasikan.

Apabila terbukti berkesan, kita sesuaikan dan bawa ke tempat lain.

Dan apabila sekolah lain pula berjaya menggunakan prinsip yang sama, barulah kita boleh mengatakan bahawa sebuah model pendidikan nasional telah dilahirkan.

Kejayaan sebenar Pontian nanti bukan sekadar apabila kolej itu menjadi nombor satu untuk tahun kelapan atau kesembilan.

Kejayaan yang lebih besar ialah apabila suatu hari nanti sebuah sekolah di pedalaman Sabah, Sarawak, Kelantan, Kedah atau Pahang boleh berkata:

“Kami belajar daripada Pontian. Kami sesuaikan model itu dengan keadaan kami. Dan anak-anak kami kini turut berjaya.”

Itulah makna sebenar perkongsian ilmu.

Itulah pendidikan.

Itulah pembangunan negara.

Jangan Sekadar Tepuk, Pelajari

Kejayaan tujuh tahun berturut-turut membawa satu pengajaran yang cukup jelas:

Kecemerlangan bukan kebetulan. Kecemerlangan boleh direka melalui sistem.

Pontian memberikan kita satu makmal kehidupan sebenar tentang bagaimana guru, pelajar, kepimpinan, ibu bapa, komuniti dan sistem pembelajaran boleh digerakkan bersama.

Sekarang tugas kita ialah mempelajarinya.

Kerana setiap kali kita menemui sebuah model yang berjaya tetapi gagal menyebarkannya, kita sebenarnya kehilangan peluang untuk membantu ribuan anak lain.

Dan dalam pendidikan, kehilangan peluang itu mungkin bermakna kehilangan sebuah generasi.

Jangan jadikan Pontian sekadar sebuah kisah kejayaan.

Jadikan Pontian sebuah model pembelajaran nasional.

Bawa prinsip yang terbukti berkesan ke bandar kecil, kampung dan pedalaman.

Cari anak-anak yang mungkin hari ini belum kelihatan hebat.

Bimbing mereka.

Percayai mereka.

Bangunkan sistem di sekeliling mereka.

Kerana apabila sistem pendidikan yang baik bertemu dengan potensi seorang anak, latar belakang tidak lagi menjadi penghalang.

Pontian telah menunjukkan bahawa mereka boleh menjadi yang terbaik.

Sekarang persoalannya bukan lagi:

“Bolehkah anak-anak kita berjaya?”

Tetapi:

“Berapa ramai lagi anak Malaysia yang boleh kita berjaya­kan jika model yang betul diberikan kepada mereka?”

Itulah persoalan yang perlu kita jawab.

Dan itulah reformasi pendidikan yang sebenarnya.