Bolehkah Orang Melayu Bersatu Walaupun Dalam Parti Berbeza?

Tulisan Dr Mohd Fauzi Shaffie dalam Berita Harian (26 Februari 2026) menyentuh satu hakikat besar dalam sosiologi politik – legitimasi. Politik Melayu pasca-merdeka dibina atas tiga sumber legitimasi utama, sejarah, pembangunan dan perlindungan identiti Melayu-Islam.

Persoalannya hari ini, apabila berlaku percakaran antara parti-parti Melayu seperti UMNO, PAS dan Bersatu, adakah orang Melayu masih boleh bersatu?

Jawapannya: boleh , tetapi syaratnya berubah.

Dari Legitimasi Sejarah ke Legitimasi Prestasi

Sejak era awal kemerdekaan, UMNO memiliki “modal simbolik” paling besar. Perjuangan menentang Malayan Union dan merundingkan kemerdekaan menjadikan politik Melayu bukan sekadar pengurusan kuasa, tetapi kesinambungan perjuangan bangsa.

Namun, masa mengubah sumber legitimasi.

Generasi yang mengalami detik kemerdekaan semakin berkurangan. Bagi generasi pasca 1980-an dan 1990-an, sejarah bukan lagi pengalaman hidup, tetapi teks buku. Mereka menghormati sejarah, tetapi tidak mengundi semata-mata kerana sejarah.

Kemuncak perubahan ini jelas pada Pilihan Raya Umum Malaysia 2018. PRU14 membuktikan bahawa legitimasi sejarah dan pembangunan tidak kebal apabila integriti dan persepsi keadilan dipersoalkan.

Di sinilah bermulanya krisis legitimasi berganda:

• Parti mencabar parti.
• Masyarakat mencabar parti.

Legitimasi Pembangunan Tidak Lagi Automatik

Selepas 1969, pelaksanaan Dasar Ekonomi Baru membina kelas menengah Melayu. Kemiskinan berkurang, akses pendidikan berkembang, infrastruktur dibangunkan. Dalam tempoh itu, pembangunan menjadi asas kukuh legitimasi politik Melayu.

Tetapi hari ini realitinya berbeza:

• Gaji graduan statik.
• Kos sara hidup meningkat.
• Rumah sukar dimiliki.
• Mobiliti sosial tidak semudah generasi terdahulu.

Apabila pengalaman ekonomi tidak selari dengan naratif pembangunan, legitimasi pembangunan mula terhakis.

Generasi muda Melayu tidak menolak identiti. Tetapi mereka bertanya:

“Apa hasil konkrit untuk pekerjaan, pendidikan dan kos hidup?”

Politik Identiti Masih Relevan – Tetapi Tidak Cukup

Sumber ketiga legitimasi ialah perlindungan identiti Melayu-Islam, bahasa, agama, institusi Raja, hak istimewa.

Namun, dalam era digital dan globalisasi, politik identiti perlu bersaing dengan politik prestasi.

Dulu:

Perlindungan simbolik sudah cukup.

Kini:

Perlindungan mesti disertai tadbir urus berintegriti dan kecekapan mentadbir.

Generasi baharu menilai berdasarkan:

• Ketelusan
• Kecekapan
• Integriti
• Keupayaan menyelesaikan masalah

Mereka tidak semestinya anti-politik Melayu. Mereka anti-politik yang gagal.

Percakaran: Melemahkan Dominasi Secara Moral

Apabila parti-parti Melayu saling menyerang:

• Tuduhan pengkhianatan.
• Membuka aib sesama sendiri.
• Pertikaian kepemimpinan.

Yang runtuh bukan sekadar parti , tetapi legitimasi kolektif politik Melayu.

Jika semua parti Melayu saling menafikan keabsahan moral pihak lain, akhirnya rakyat melihat tiada satu pun yang mempunyai autoriti moral.

Ini bahaya.

Kerana dalam masyarakat majmuk, jika Melayu kehilangan keabsahan moral politiknya, dominasi demografi tidak menjamin dominasi legitimasi.

Jadi, Bolehkah Melayu Bersatu Dalam Parti Berbeza?

Jawapannya: Boleh, jika kita membezakan antara persaingan politik dan perpecahan bangsa.

Dalam demokrasi matang, persaingan parti adalah normal.

Yang tidak normal ialah:

• Menjadikan perbezaan parti sebagai perpecahan ummah.
• Menganggap kemenangan satu parti Melayu sebagai kekalahan bangsa.

 

Kesatuan Melayu tidak semestinya bermaksud satu parti.

Kesatuan boleh bermaksud:

1. Kesepakatan dasar teras (agama, bahasa, institusi Raja, pendidikan).
2. Persaingan sihat dalam prestasi dan integriti.
3. Tidak meruntuhkan legitimasi kolektif bangsa demi kemenangan sementara.

Dalam bahasa lain,

Melayu boleh berbeza parti, tetapi tidak boleh berbeza prinsip asas kelangsungan.

Persimpangan Sejarah: Naratif Lama atau Legitimasi Baharu?

Politik Melayu kini di persimpangan:

• Jika terus bergantung kepada retorik sejarah semata-mata > legitimasi semakin mengecil.
• Jika berjaya menggabungkan warisan sejarah + pembangunan relevan + pentadbiran berintegriti > krisis ini boleh menjadi titik pembaharuan.

Legitimasi masa depan bukan lagi simbolik semata-mata.

Ia adalah legitimasi kewibawaan.

Kesatuan Bukan Soal Parti, Tetapi Soal Kepercayaan

Masa depan politik Melayu tidak ditentukan oleh siapa paling lantang mempertahankan simbol.

Ia ditentukan oleh siapa paling mampu:

• Membina ekonomi bermaruah.
• Mentadbir dengan bersih.
• Mengembalikan keyakinan generasi muda.

Jika parti-parti Melayu memahami bahawa mereka berkongsi tanggungjawab legitimasi kolektif, maka Melayu boleh bersatu walaupun dalam parti berbeza.

Tetapi jika percakaran berterusan sehingga merosakkan kepercayaan rakyat, Melayu mungkin kekal dominan secara demografi, namun semakin lemah secara moral dan kemampuan.

Dalam era pengundi rasional, legitimasi bukan diwarisi.

Ia perlu dibuktikan, setiap hari.