Belanjawan 2027: Menterjemahkan Perkara 153 melalui Pengupayaan PMKS dan Kesejahteraan Pekerja

Oleh Zakariah Abdul Rashid | November 2026

Kejayaan sesebuah belanjawan akhirnya dirasai di tempat kerja dan di rumah. Bagi pekerja, ukurannya ialah pendapatan yang cukup untuk menyara keluarga. Bagi pengusaha kecil, ukurannya ialah kemampuan meneruskan perniagaan, membayar gaji dan membina masa hadapan yang lebih baik.

Belanjawan 2027 perlu menyatukan kedua-dua keperluan ini. Peningkatan pendapatan pekerja mesti berjalan seiring dengan pengukuhan keupayaan perusahaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS), khususnya milik Bumiputera. Tanpa hubungan yang jelas antara dasar upah dengan pembangunan perniagaan, kita berisiko meletakkan pekerja dan majikan kecil dalam pertentangan yang berpanjangan.

Sebagai anggota Majlis Perundingan Gaji Negara (MPGN), saya melihat persoalan ini sebagai cabaran struktur ekonomi yang memerlukan penyelesaian menyeluruh. Pemerhatian ini, bersama pandangan Dato’ Dr Hassan Mad daripada Majlis Perundingan Melayu (MPM), menjadi asas kepada cadangan untuk memperkukuh memorandum dasar MPM terhadap Belanjawan 2027.

Pada pandangan saya, semangat Perkara 153 perlu diterjemahkan melalui usaha membina keupayaan ekonomi yang berkekalan. Peruntukan ini menyentuh perlindungan kedudukan istimewa orang Melayu dan anak negeri Sabah dan Sarawak, serta kepentingan sah kaum-kaum lain. Agenda pengupayaan Bumiputera wajar digerakkan dalam kerangka tanggungjawab yang menyeluruh ini. Rujukan Perkara 153

Jurang pendapatan menunjukkan betapa mendesaknya usaha tersebut. Menurut Survei Pendapatan Isi Rumah 2024 oleh Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), purata pendapatan isi rumah Bumiputera ialah RM8,220 sebulan, berbanding RM11,494 bagi isi rumah Cina. Perbezaannya ialah RM3,274 sebulan. Sumber DOSM

Angka purata ini tidak menggambarkan keadaan setiap keluarga, tetapi memberikan petunjuk tentang jurang yang perlu ditangani. Ia mengajak kita meneliti peluang pekerjaan, tahap kemahiran, pemilikan perniagaan dan akses kepada teknologi serta pasaran. Dasar yang berkesan perlu memperluas peluang isi rumah untuk menjana pendapatan secara berterusan.

Bantuan tunai seperti STR dan SARA mempunyai peranan penting dalam meringankan tekanan kehidupan. Namun, bantuan tersebut perlu disertai laluan yang membolehkan penerimanya meningkatkan pendapatan sendiri. Bagi usahawan mikro, laluan itu mungkin bermula dengan latihan yang tepat, sebuah mesin yang sesuai, pengurusan kewangan yang lebih baik atau peluang memasuki pasaran baharu.

Persoalan ini menjadi lebih penting apabila kita meneliti dasar gaji minimum. Ucapan Belanjawan 2027 mengumumkan kenaikan gaji minimum daripada RM1,700 kepada RM2,000 mulai Jun 2027, dengan pengecualian bagi PMKS yang mempunyai hasil jualan di bawah RM50 juta. Ucapan Belanjawan 2027

Matlamat meningkatkan pendapatan pekerja wajar disokong. Pekerja memerlukan upah yang membolehkan mereka memenuhi keperluan asas dan membina sedikit jaminan kewangan. Pada masa yang sama, perusahaan mikro dan kecil yang mempunyai aliran tunai terhad memerlukan persediaan untuk menyerap kenaikan kos tersebut.

Bagi pengusaha yang masih bergantung pada proses manual, peralatan lama dan margin keuntungan yang kecil, kenaikan kos upah boleh menjadi tekanan besar. Tanpa sokongan yang sesuai, mereka mungkin mengurangkan pengambilan pekerja, mengehadkan operasi atau menangguhkan pelaburan.

Namun, pengecualian yang terlalu luas juga menimbulkan masalah. Pekerja di perusahaan kecil tetap membayar sewa, membeli makanan dan menanggung perbelanjaan keluarga. Saiz perniagaan majikan tidak mengurangkan kos kehidupan mereka.

Oleh itu, saya mencadangkan peralihan daripada pengecualian yang luas kepada Program Pengupayaan Bersyarat. Melalui pendekatan ini, sokongan kerajaan diberikan untuk membantu perusahaan mencapai kemampuan membayar gaji yang lebih baik dalam tempoh yang ditetapkan.

Sebarang kelonggaran peralihan wajar difokuskan kepada perusahaan mikro dan kecil yang benar-benar memerlukannya. Penilaian perlu mengambil kira keadaan kewangan, bilangan pekerja dan kemampuan operasi. Tempohnya juga mesti jelas, dengan tarikh tamat atau sunset clause, supaya kelonggaran itu mempunyai tujuan dan penghujung yang boleh dipantau.

Program tersebut perlu disokong oleh dana transisi pengupayaan upah. Subsidi peralihan sementara atau geran padanan boleh membantu perusahaan menyerap sebahagian kenaikan kos ketika usaha meningkatkan produktiviti sedang dilaksanakan. Bagi perusahaan mikro yang paling terhad sumbernya, syarat sumbangan padanan perlu munasabah agar mereka turut dapat menyertai program.

Sokongan ini hendaklah disertai komitmen yang boleh diukur: penyertaan dalam latihan, penambahbaikan operasi, perlindungan pekerjaan dan jadual peningkatan upah. Dengan itu, dana awam membantu membina kemampuan perniagaan sambil memastikan pekerja menerima manfaatnya.

Teras pendekatan ini ialah pembinaan “Keupayaan Minimum”. Setiap perusahaan memerlukan asas untuk beroperasi dengan cekap: kemahiran teknikal, rekod kewangan yang teratur, peralatan yang sesuai, kawalan mutu dan akses pasaran.

Latihan perlu disusun mengikut keperluan sebenar industri. Pengusaha makanan mungkin memerlukan bimbingan pemprosesan, pembungkusan dan kawalan kualiti. Pengusaha pembuatan kecil pula mungkin mendapat manfaat daripada automasi asas dan penyelenggaraan mesin. Pekerja tempatan perlu dilibatkan supaya peningkatan kemahiran berlaku bersama perubahan operasi.

Agensi kerajaan dan syarikat berkaitan kerajaan boleh memainkan peranan melalui bimbingan berstruktur dan susulan di tempat kerja. Kejayaan latihan perlu dinilai daripada perubahan yang berlaku selepas peserta kembali menjalankan perniagaan: masa pengeluaran yang berkurang, mutu produk yang meningkat atau jualan yang bertambah.

Bantuan peralatan juga perlu disepadukan dengan latihan dan sokongan pasaran. Sebagai contoh, sebuah perusahaan makanan yang menerima mesin pembungkusan memerlukan pekerja yang tahu mengendalikannya, bekalan bahan yang konsisten dan pelanggan untuk membeli pertambahan keluarannya. Apabila unsur ini disediakan bersama, pelaburan mempunyai peluang lebih baik untuk menghasilkan pendapatan tambahan.

Dalam pelaksanaan, ukuran kejayaan mesti melangkaui jumlah dana yang diagihkan dan bilangan peserta. Kita perlu menilai peningkatan produktiviti, pertumbuhan pendapatan perniagaan, kenaikan gaji serta pekerjaan yang dapat dikekalkan. Penilaian ini membolehkan program diperbaiki berdasarkan hasil sebenar.

Bagi saya, menterjemahkan semangat Perkara 153 dalam pembangunan ekonomi bermakna memperkukuh keupayaan Bumiputera untuk berdiri dengan yakin, bersaing dan menyumbang kepada kemakmuran negara. Perlindungan perlu membuka jalan kepada kemajuan yang berkekalan.

Belanjawan 2027 berpeluang membina hubungan yang lebih kukuh antara kesejahteraan pekerja dengan daya tahan PMKS. Setiap peruntukan perlu membantu menghasilkan perubahan yang dapat dirasai: perusahaan yang lebih cekap, pekerjaan yang lebih terjamin dan pendapatan keluarga yang lebih baik.

Itulah hasil yang perlu kita tuntut daripada agenda pengupayaan ekonomi negara.