Hawaii, Malaysia dan Hikmah Kepimpinan Tunku Abdul Rahman: Mengapa Kita Tidak Menjadi Seperti Hawaii?

Pada tahun 1893, sebuah negara berdaulat bernama Hawaii jatuh bukan kerana peperangan besar, bukan kerana rakyatnya malas, dan bukan kerana rajanya lemah. Hawaii jatuh kerana gabungan kuasa ekonomi, pengaruh politik asing dan kegagalan mempertahankan keseimbangan antara keterbukaan dengan kedaulatan.

Kisah Hawaii bukan sekadar kisah sebuah pulau di Lautan Pasifik. Ia adalah amaran kepada semua bangsa pribumi di dunia, termasuk orang Melayu di Malaysia.

Apabila membaca sejarah Hawaii, kita akan melihat beberapa pola yang hampir sama pernah berlaku di Tanah Melayu. Bezanya, Malaysia mempunyai pemimpin yang cukup bijaksana pada saat negara menuju kemerdekaan, iaitu Almarhum Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj.

Dari Tetamu Menjadi Penguasa

Hawaii pada asalnya merupakan sebuah kerajaan berdaulat yang diiktiraf oleh kuasa-kuasa dunia. Raja dan rakyatnya hidup aman di tanah air sendiri.

Apabila pedagang dan mubaligh Barat datang, mereka diterima dengan baik. Mereka diberi peluang berniaga, membuka sekolah dan mengembangkan aktiviti ekonomi.

Pada peringkat awal, semuanya kelihatan baik.

Ekonomi berkembang. Peluang pekerjaan meningkat. Perdagangan antarabangsa bertambah.

Namun di sebalik kemajuan itu, berlaku satu perubahan yang tidak disedari oleh ramai rakyat Hawaii.

Kuasa ekonomi mula beralih daripada rakyat asal kepada kumpulan saudagar asing.

Mereka menguasai ladang-ladang tebu dan nanas.

Mereka menjadi semakin kaya.

Mereka mula mempengaruhi dasar kerajaan.

Akhirnya mereka merasakan bahawa kuasa politik sepatutnya mengikut kuasa ekonomi yang mereka miliki.

Inilah titik perubahan yang akhirnya membawa kepada kejatuhan Kerajaan Hawaii.

Tanah Melayu Pernah Menghadapi Cabaran Yang Sama

Apabila British datang ke Tanah Melayu, mereka juga membawa masuk buruh asing secara besar-besaran untuk memenuhi keperluan ekonomi kolonial.

Orang Cina dibawa masuk untuk lombong bijih timah.

Orang India dibawa masuk untuk estet getah.

Perubahan demografi berlaku dengan sangat pantas.

Menjelang abad ke-20, orang Melayu mula menghadapi cabaran besar.

Mereka masih menjadi penduduk asal, tetapi kedudukan ekonomi semakin lemah berbanding masyarakat yang terlibat secara langsung dalam sektor perlombongan, perdagangan dan perusahaan yang dibangunkan oleh British.

Jika dilihat secara kasar, keadaan ini mempunyai persamaan tertentu dengan apa yang berlaku di Hawaii.

Kumpulan yang menguasai ekonomi mula mempunyai pengaruh yang besar terhadap arah politik negara.

Persoalan yang timbul ketika itu ialah:

Apakah akan berlaku kepada orang Melayu apabila negara mencapai kemerdekaan?

Adakah mereka akan menjadi seperti rakyat Hawaii yang akhirnya kehilangan kuasa di tanah air sendiri?

Kebijaksanaan Tunku Abdul Rahman

Di sinilah munculnya kebijaksanaan seorang pemimpin bernama Tunku Abdul Rahman.

Tunku memahami realiti demografi yang diwarisi daripada penjajah British.

Beliau juga memahami bahawa Malaysia tidak boleh dibina atas asas permusuhan kaum.

Namun dalam masa yang sama, beliau sedar bahawa hak-hak orang Melayu sebagai penduduk asal tidak boleh dihapuskan.

Lalu lahirlah satu formula yang unik.

Kewarganegaraan diberikan kepada masyarakat bukan Melayu melalui prinsip jus soli dan pelbagai kompromi kemerdekaan.

Sebagai balasan, kedudukan istimewa orang Melayu, institusi Raja-Raja Melayu, Islam sebagai agama Persekutuan dan Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dipelihara dalam Perlembagaan.

Inilah kontrak sosial yang menjadi asas kestabilan negara sehingga hari ini.

Tunku tidak memilih jalan ekstrem.

Beliau tidak menolak masyarakat bukan Melayu.

Beliau juga tidak mengorbankan hak-hak Melayu.

Beliau mencari titik keseimbangan yang membolehkan semua pihak hidup bersama dalam sebuah negara yang merdeka.

Jika Tunku Gagal?

Bayangkan jika Tunku gagal.

Bayangkan jika institusi Raja-Raja Melayu dihapuskan.

Bayangkan jika kedudukan Melayu sebagai penduduk asal tidak dilindungi.

Bayangkan jika asas-asas Perlembagaan yang dipersetujui semasa kemerdekaan diketepikan.

Malaysia mungkin menghadapi konflik yang jauh lebih besar.

Mungkin kita akan menyaksikan pertikaian berpanjangan mengenai siapa pemilik sebenar negara ini.

Mungkin kita akan melihat perebutan kuasa yang lebih agresif antara kelompok ekonomi dan politik.

Mungkin juga kita akan mengulangi sejarah Hawaii dalam bentuk yang berbeza.

Inilah sebabnya mengapa memahami sejarah amat penting.

Pengajaran Daripada Hawaii

Pengajaran terbesar daripada Hawaii bukanlah supaya kita membenci orang luar.

Bukan juga supaya kita menolak kepelbagaian.

Sebaliknya, pengajarannya ialah sesebuah negara mesti mempunyai keseimbangan antara keterbukaan dan kedaulatan.

Tetamu perlu dihormati.

Pelabur perlu dialu-alukan.

Perdagangan perlu digalakkan.

Tetapi kepentingan rakyat asal, identiti negara dan asas perlembagaan tidak boleh dikorbankan.

Apabila kuasa ekonomi terpisah sepenuhnya daripada kesetiaan kepada negara, risiko yang dihadapi oleh sesebuah bangsa menjadi semakin besar.

Sejarah Hawaii membuktikan bahawa kehilangan kuasa politik sering bermula dengan kehilangan penguasaan ekonomi.

Dan kehilangan identiti pula sering bermula apabila generasi muda melupakan sejarah mereka sendiri.

Malaysia Hari Ini

Malaysia hari ini berdepan cabaran yang berbeza daripada abad ke-19.

Namun persoalan asasnya masih sama.

Bagaimana kita memastikan pembangunan ekonomi berlaku tanpa mengorbankan identiti negara?

Bagaimana kita memastikan semua rakyat mendapat peluang yang adil tanpa menafikan hak-hak yang termaktub dalam Perlembagaan?

Bagaimana kita memastikan generasi muda memahami mengapa institusi Raja-Raja Melayu, Bahasa Melayu dan Islam mempunyai kedudukan yang istimewa dalam negara ini?

Jawapan kepada persoalan-persoalan ini memerlukan kefahaman sejarah yang mendalam.

Kita tidak boleh sekadar melihat masa depan tanpa memahami perjalanan yang membawa kita ke sini.

Kesimpulan

Hawaii adalah sebuah peringatan.

Malaysia adalah sebuah kejayaan kompromi politik yang jarang berlaku dalam sejarah dunia.

Kita bernasib baik kerana mempunyai pemimpin seperti Tunku Abdul Rahman yang berjaya menyeimbangkan tuntutan pelbagai kaum tanpa mengorbankan asas negara bangsa Melayu yang menjadi teras kepada pembentukan Persekutuan Tanah Melayu.

Hari ini, tugas generasi baharu bukanlah mengulangi pertelingkahan lama.

Sebaliknya, mereka perlu memastikan semangat Perlembagaan terus dipelihara, hak semua rakyat dihormati, dan pada masa yang sama kedaulatan negara serta kedudukan penduduk asal terus dipertahankan.

Kerana sejarah Hawaii mengajar kita satu perkara yang sangat mahal harganya:

Sesebuah bangsa tidak kehilangan tanah airnya dalam satu malam.

Ia hilang sedikit demi sedikit apabila rakyatnya gagal memahami sejarah, gagal mempertahankan asas negara, dan gagal membezakan antara keterbukaan dengan penyerahan.

Malaysia terselamat daripada menjadi Hawaii kedua kerana kebijaksanaan para pengasas negara.

Persoalannya sekarang, adakah kita mempunyai kebijaksanaan yang sama untuk memastikan Malaysia terus kekal sebagai Malaysia bagi generasi akan datang?