Laut China Selatan: Apa Yang Malaysia Akan Rugi Jika Tidak Berfikir Secara Bebas?

Oleh: Dato Sri Nor Hisham Mohd Nor

Pada 12 Julai 2026, genap 10 tahun keputusan Tribunal Timbang Tara Laut China Selatan (South China Sea Arbitration) yang difailkan oleh Filipina terhadap China di bawah Konvensyen Undang-Undang Laut Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNCLOS).

Sepanjang sedekad lalu, keputusan tribunal tersebut sering dipromosikan sebagai kemenangan mutlak undang-undang antarabangsa dan penolakan muktamad terhadap tuntutan China di Laut China Selatan. Namun, sebagai sebuah negara berdaulat yang mempunyai tuntutan, hak maritim dan kepentingan strategik sendiri, Malaysia perlu bertanya satu soalan penting:

Apakah yang Malaysia akan rugi sekiranya kita menerima naratif pihak lain tanpa membuat penilaian sendiri berdasarkan kepentingan negara?

1. Malaysia Berisiko Kehilangan Ruang Rundingan Strategik

Dalam hubungan antarabangsa, kekuatan sesebuah negara bukan hanya bergantung kepada undang-undang tetapi juga kepada keupayaan diplomasi dan rundingan.

Jika Malaysia menerima sepenuhnya tafsiran yang dibawa oleh negara lain, ruang untuk Malaysia menentukan strategi rundingannya sendiri akan menjadi semakin sempit.

Malaysia selama ini mengamalkan pendekatan seimbang (balanced approach), iaitu mempertahankan hak kedaulatan negara sambil mengekalkan hubungan baik dengan semua kuasa besar termasuk China, ASEAN dan negara-negara Barat.

Kehilangan fleksibiliti diplomatik boleh menyebabkan Malaysia terpaksa memilih pihak dalam persaingan geopolitik yang semakin sengit antara kuasa-kuasa dunia.

2. Risiko Kehilangan Hak Maritim Yang Mungkin Belum Diterokai

Salah satu persoalan penting yang dibangkitkan oleh beberapa pakar undang-undang ialah sama ada tribunal tersebut secara tidak langsung telah mempengaruhi isu yang berkaitan dengan kedaulatan dan hak sejarah.

Malaysia mempunyai tuntutan tersendiri di Laut China Selatan berdasarkan faktor geografi, sejarah dan hak maritim yang diiktiraf oleh UNCLOS.

Sekiranya Malaysia menerima bulat-bulat tafsiran yang dibina berdasarkan kepentingan negara lain, terdapat kemungkinan sebahagian hujah yang boleh mengukuhkan kedudukan Malaysia pada masa hadapan akan terabai atau ditinggalkan lebih awal.

Dalam isu yang melibatkan wilayah dan sumber negara untuk tempoh berpuluh-puluh tahun akan datang, kesilapan strategik hari ini boleh menjadi kerugian generasi akan datang.

3. Kehilangan Peluang Ekonomi Bernilai Berbilion Ringgit

Laut China Selatan bukan sekadar isu politik atau keselamatan.

Ia merupakan kawasan yang kaya dengan:

• Minyak dan gas.
• Sumber perikanan.
• Laluan perdagangan antarabangsa.
• Potensi tenaga baharu masa depan.

Sebahagian besar hasil petroleum Malaysia datang daripada kawasan luar pantai yang berkait rapat dengan hak Zon Ekonomi Eksklusif (EEZ).

Jika Malaysia gagal mempertahankan haknya secara bebas dan strategik, negara boleh kehilangan peluang ekonomi yang bernilai berbilion ringgit dalam bentuk hasil petroleum, gas asli dan sumber marin.

Ini bukan sekadar soal undang-undang tetapi soal pendapatan negara, peluang pekerjaan dan kesejahteraan rakyat.

4. Risiko Menjadi Alat Persaingan Kuasa Besar

Realiti hari ini menunjukkan bahawa Laut China Selatan bukan lagi sekadar pertikaian antara negara-negara penuntut.

Ia telah menjadi medan persaingan antara kuasa-kuasa besar dunia.

Setiap negara mempunyai kepentingan tersendiri.

China mempunyai kepentingannya.

Amerika Syarikat mempunyai kepentingannya.

Filipina mempunyai kepentingannya.

Vietnam mempunyai kepentingannya.

Persoalannya, adakah kepentingan mereka sama dengan kepentingan Malaysia?

Sudah tentu tidak sepenuhnya.

Jika Malaysia gagal menilai isu ini berdasarkan kepentingan nasional sendiri, kita berisiko menjadi sekadar pengikut kepada agenda strategik pihak lain.

5. Kehilangan Hak Menentukan Naratif Negara Sendiri

Sejarah menunjukkan bahawa siapa yang menguasai naratif sering kali akan mempengaruhi keputusan politik dan undang-undang pada masa depan.

Menariknya, rekod sejarah dan beberapa peta pelayaran abad ke-19 pernah merujuk sebahagian kawasan Laut China Selatan sebagai “Malayan Sea”.

Walaupun istilah tersebut tidak semestinya menjadi asas tuntutan moden, ia menunjukkan bahawa sejarah rantau ini jauh lebih kompleks daripada gambaran mudah yang sering diketengahkan hari ini.

Malaysia perlu terus mengkaji sejarah, dokumen lama, rekod pelayaran dan fakta-fakta geopolitik secara bebas.

Kita tidak boleh membenarkan pihak luar menentukan sepenuhnya bagaimana rakyat Malaysia memahami sejarah dan kepentingan negara sendiri.

Kepentingan Nasional Mesti Menjadi Kompas Utama

Menyokong undang-undang antarabangsa tidak bermaksud menerima setiap tafsiran tanpa soal.

Menyokong keamanan tidak bermaksud mengorbankan hak negara.

Menyokong kestabilan serantau tidak bermaksud mengabaikan kepentingan strategik Malaysia.

Sebagai sebuah negara berdaulat, Malaysia mesti menilai setiap perkembangan di Laut China Selatan berdasarkan satu kompas yang paling penting:

Apakah manfaatnya kepada Malaysia?

Jika sesuatu pendirian mengukuhkan kedaulatan negara, melindungi sumber ekonomi negara, mengekalkan keamanan serantau dan memperkukuhkan kedudukan Malaysia untuk generasi akan datang, maka itulah pendirian yang wajar dipertimbangkan.

Sepuluh tahun selepas keputusan Tribunal Timbang Tara Laut China Selatan, rakyat Malaysia tidak seharusnya menerima hanya satu naratif.

Sebaliknya, kita perlu menilai semua hujah dengan fikiran terbuka, kritikal dan berasaskan kepentingan negara.

Kerana pada akhirnya, negara lain akan sentiasa memperjuangkan kepentingan mereka.

Persoalannya, siapakah yang akan memperjuangkan kepentingan Malaysia jika bukan kita sendiri?