Wacana Intelektual Nusantara: Menilai Landskap Geopolitik Baharu dan Kedudukan ASEAN Pasca Konflik Amerika Syarikat–Iran

25 Jun 2026 | Saloma Theatre Hall, Kuala Lumpur

Dunia hari ini sedang memasuki satu fasa baharu yang semakin kompleks dan mencabar. Konflik antara Amerika Syarikat dan Iran yang memuncak baru-baru ini bukan sekadar isu Timur Tengah, tetapi telah mencetuskan kesan rantaian yang mempengaruhi keseimbangan kuasa global, keselamatan tenaga, perdagangan antarabangsa serta hubungan diplomatik antara negara-negara dunia.

Dalam keadaan dunia yang sedang mengalami perubahan besar ini, penganjuran Wacana Intelektual Nusantara dengan tema “The Emerging Post-Conflict World Order: ASEAN and Malaysia in the Changing Geopolitical Landscape Following the US-Iran Conflict” hadir pada waktu yang amat tepat dan signifikan.

Program yang dianjurkan oleh Majlis Perundingan Melayu (MPM), PUSPIP dan CENTHRA ini bukan sekadar satu seminar akademik, tetapi merupakan satu platform strategik yang menghimpunkan pemimpin pemikiran, ahli akademik, pengamal undang-undang, NGO dan generasi muda untuk memahami perubahan yang sedang berlaku di peringkat global.

Dunia Sedang Membentuk Susunan Baharu

Sejarah membuktikan bahawa setiap konflik besar akan menghasilkan susunan dunia yang baharu.

Selepas Perang Dunia Kedua, dunia menyaksikan kelahiran Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) dan sistem Bretton Woods. Selepas kejatuhan Kesatuan Soviet, dunia memasuki era unipolar yang dipimpin oleh Amerika Syarikat.

Kini, dunia sedang bergerak ke arah sistem multipolar di mana kuasa-kuasa seperti China, India, Turkiye, negara-negara Teluk dan blok BRICS semakin memainkan peranan penting dalam menentukan arah geopolitik dunia.

Konflik Amerika Syarikat-Iran telah mempercepatkan proses perubahan ini.

Banyak negara kini mula menilai semula pergantungan mereka terhadap kuasa besar dan mencari pendekatan yang lebih seimbang dalam dasar luar masing-masing.

ASEAN Berada di Persimpangan Strategik

ASEAN berada di kedudukan yang unik.

Di satu pihak, ASEAN mempunyai hubungan ekonomi yang kukuh dengan China. Pada masa yang sama, banyak negara ASEAN mempunyai kerjasama keselamatan dan pertahanan dengan Amerika Syarikat.

Keadaan ini memerlukan ASEAN mengamalkan diplomasi yang bijaksana agar tidak terperangkap dalam persaingan kuasa besar.

Malaysia khususnya mempunyai tanggungjawab yang lebih besar kerana kedudukannya yang strategik di laluan perdagangan dunia serta peranannya sebagai negara Islam sederhana yang dihormati di peringkat antarabangsa.

Persoalannya ialah:

• Bagaimanakah Malaysia harus menyesuaikan dasar luarnya?
• Apakah peluang ekonomi yang boleh dimanfaatkan daripada perubahan geopolitik ini?
• Bagaimanakah negara dapat memperkukuhkan keselamatan makanan, tenaga dan teknologi dalam keadaan dunia yang semakin tidak menentu?

Inilah persoalan-persoalan penting yang perlu dibincangkan secara mendalam.

Kepentingan Wacana Berasaskan Ilmu

Salah satu kelemahan masyarakat hari ini ialah kecenderungan membuat kesimpulan berdasarkan sentimen dan maklumat media sosial tanpa memahami konteks yang lebih luas.

Geopolitik bukan sekadar soal peperangan.

Ia melibatkan:

• Ekonomi
• Teknologi
• Keselamatan tenaga
• Rantaian bekalan global
• Hubungan diplomatik
• Kedaulatan negara

Oleh itu, pendekatan berasaskan ilmu dan fakta amat penting.

Kehadiran tokoh-tokoh seperti Tan Sri Syed Hamid Albar, mantan Menteri Luar Malaysia, bersama pakar-pakar undang-undang antarabangsa dan pengamal dasar awam memberikan peluang kepada peserta untuk memahami isu ini daripada pelbagai perspektif.

Membina Generasi Strategik Nusantara

Lebih penting lagi, program seperti ini membantu membentuk generasi muda yang mampu berfikir secara strategik.

Masa depan Malaysia tidak boleh hanya bergantung kepada kepakaran teknikal semata-mata.

Kita memerlukan lebih ramai anak muda yang memahami:

• Hubungan antarabangsa
• Geopolitik global
• Ekonomi strategik
• Keselamatan negara
• Kepimpinan serantau

Mereka inilah yang akan memimpin negara dalam menghadapi cabaran abad ke-21.

Malaysia Perlu Menjadi Negara yang Bersedia

Dunia yang tidak menentu menuntut negara yang mempunyai kejelasan visi dan ketahanan strategik.

Malaysia perlu memperkukuhkan:

1. Keselamatan tenaga nasional.
2. Keselamatan makanan.
3. Penguasaan teknologi strategik termasuk AI dan bateri.
4. Hubungan diplomatik pelbagai hala.
5. Kerjasama ASEAN yang lebih mantap.

Dalam keadaan dunia yang semakin kompleks, negara yang berjaya bukanlah negara yang paling besar, tetapi negara yang paling bersedia.

Penutup

Wacana Intelektual Nusantara membuktikan bahawa budaya ilmu dan perbincangan strategik masih subur dalam masyarakat Malaysia.

Ketika dunia sedang menyusun semula keseimbangan kuasa global, rakyat Malaysia perlu memahami bahawa setiap perubahan geopolitik membawa risiko dan peluang.

Apa yang membezakan antara negara yang maju dengan negara yang ketinggalan ialah keupayaan mereka membaca perubahan lebih awal dan bertindak dengan strategi yang tepat.

Semoga program ini menjadi titik permulaan kepada lebih banyak perbincangan ilmiah yang mampu melahirkan pemimpin, pemikir dan pembuat dasar yang berwawasan demi memastikan Malaysia terus relevan, berdaulat dan makmur dalam dunia pasca konflik yang sedang terbentuk.

Blog ini sesuai diterbitkan di platform MPM, PUSPIP, CENTHRA atau blog peribadi dengan penekanan kepada kepentingan pemikiran strategik, geopolitik dan peranan Malaysia dalam membentuk masa depan ASEAN.